Dekalog drogą do wolności – szkice o przykazaniach Bożych

Szczegóły: Kategoria: Katechezy

Szkice te wykorzystywałem na katechezie w klasach gimnazjalnych oraz w technikum. Zawierają skondensowane informacje na temat przykazań, które wymagają rozwinięcia. Pisząc je opierałem się na Katechizmie Kościoła Katolickiego kompendium KKK i Biblii.

Dekalog, jak wiemy z Pisma Św., otrzymał Mojżesz na górze Synaj w XIII w. przed Chr. Dobry Bóg usłyszał i wysłuchał wołania ciemiężonych przez faraona Izraelitów w Egipcie. Izraelici znaleźli się tam ok. 400 lat wcześniej, gdy sprzedany przez swoich braci do Egiptu Józef, syn Jakuba, a wnuk Abrahama, dzięki darowi tłumaczenia snów, przewidział 7 lat urodzaju i 7 lat głodu. W ten sposób osiągnął wysoką pozycję na dworze faraona i sprowadził tam swoją rodzinę. Po wielu latach sytuacja Izraelitów stopniowo, ale diametralnie się zmieniła; z ludzi wolnych zostali uczynieni niewolnikami, zmuszanymi do ciężkiej pracy. Faraon obawiając się, że w przypadku najazdu wrogów Egipcjan, Izraelici mogliby się do nich przyłączyć. Postanowił więc wyniszczyć ten naród ciężka pracą oraz poprzez dekret nakazujący zabijanie chłopców (potencjalnych wojowników) zaraz po urodzeniu. W tej rozpaczliwej sytuacji Izraelici wołali do Pana, a Ten wyprowadził ich z niewoli „ręką mocną i wyciągniętym ramieniem”. Po wyjściu z Egiptu i cudzie przejścia przez Morze Czerwone, Izraelici doszli pod górę Synaj. Tam Stwórca zawarł z nimi przymierze, w którym podarował im dekalog, aby stal na straży wolności wewnętrznej Izraelitów i wszystkich ludzi.

Co jest najważniejsze w życiu - I przykazanie

1.W I przykazaniu Bóg, który stworzył i bezgranicznie kocha ludzi, zaprasza nas, abyśmy postawili Go na 1 miejscu w naszym życiu. Przykazanie to chroni obiektywny porządek wartości ponieważ, każdy w swoim sumieniu może rozpoznać, że dobry Bóg istnieje, stworzył świat i ludzi. W I przykazaniu Bóg wzywa, aby Mu zaufać, wierzyć i w Nim złożyć swoją nadzieję. Nakazuje czcić Boga, poznawać Go, kochać, słuchać i służyć Mu.

2. I przykazanie odrzuca ten, kto: stawia jakąś inną wartość na 1 miejscu, kto się nie modli, wierzy horoskopom, wróżkom, w zabobony, nosi amulety, wywołuje duchy, uprawia czary, magię. I przykazaniu sprzeciwiają się również świętokradztwo (np. świętokradzka komunia, spowiedź), apostazja (wyrzeczenie się wiary), politeizm, ateizm, deizm i agnostycyzm.

II. Szacunek dla imienia Bożego

1. Każdy człowiek ma prawo do szacunku ze względu na swoją godność bycia dzieckiem Boga. Tym bardziej wdzięczność, szacunek i cześć należy się Bogu i Jego imieniu, ponieważ nas stworzył, odkupił, zamieszkał w sercach ludzi przez chrzest. Imię Boga powinno być wymawiane z należnym szacunkiem, w modlitwie, po to by Go uczcić i uwielbić. Imię Boga to Jahwe – (jestem, który jestem, jestem Tobą, po Twojej stronie), Emmanuel - Bóg z nami, Jezus – Bóg zbawia, Chrystus (Mesjasz) – wybraniec Boży, namaszczony, kapłan, prorok i król. Duch Święty bywa nazywany pocieszycielem, ożywicielem, obrońcą.

2. II przykazanie przypomina o czci należnej Bogu, oraz osobom (kapłanom, siostrom zakonnym) miejscom (np. kościoły, kaplice,) oraz przedmiotom (krzyże, figury, obrazy, dewocjonalia) poświęconym Bogu. Nie należy wymawiać imion Boga i świętych bezmyślnie, z przyzwyczajenia, bez szacunku… Bluźnierstwo (złorzeczenie Bogu) jest grzechem ciężkim. Trzeba też wypełniać śluby i przyrzeczenia składane Bogu, a także dotrzymywać danego słowa.

3. Wyrazem czci Boga i świętych jest modlitwa i naśladowanie swego patrona, świadczenie o swojej wierze.

Czas dla Boga i siebie – III przykazanie

1.Dobry Bóg w trosce o nas dał nam przykazania jako pewne drogowskazy na drodze do szczęśliwego życia na ziemi i po śmierci w niebie.

2. Trzecie przykazanie zabezpiecza nam jeden dzień w tygodniu na odnowienie sił duchowych, psychicznych i fizycznych oraz umocnienie relacji rodzinnych. Dla Żydów dniem świętym jest sobota (szabat) pamiątka odpoczynku Boga po dziele stworzenia, oraz wyzwolenia z niewoli egipskiej.

3. Chrześcijanie świętują niedzielę na pamiątkę wyzwolenia ludzkości z niewoli grzechu i daru nowego życia. Dlatego niedziela jest pamiątką zmartwychwstania (Mt 28,1-8), ustanowienia sakramentu pokuty (J 20,19-23), zesłania Ducha Świętego (Dz 2,1-4). W Niedzielę i święta ustanowione przez Kościół, Jezus wzywa i zaprasza nas na Mszę św. oraz do odpoczynku w gronie rodzinny i przyjaciół. Jest to też dobry czas na odwiedziny chorych, samotnych itp.

4. Trzecie przykazanie odrzuca ten, kto nie uczestniczy we Mszy św. (poza przypadkiem choroby), wykonuje niepotrzebną pracę, robi zakupy, itp. Również pracodawcy, którzy zmuszają do pracy w niedzielę w wymiarze uniemożliwiającym uczestnictwo we mszy św. grzeszą.

Miłość, szacunek i wdzięczność – IV przykazanie

„Czcij ojca i matkę swoją, abyś długo żył na ziemi, którą Pan Bóg Twój da tobie” Wj 20,12

Pierwsze trzy przykazanie generalnie dotyczą odniesienia człowieka do Boga. Przykazania od IV do X odnoszą się do relacji międzyludzkich. Nie jest przypadkiem, że zaraz po przykazaniach nakazujących miłość, cześć, posłuszeństwo wobec Stwórcy, znajduje się przykazanie dotyczące prawidłowych postaw wobec rodziców, nauczycieli, Kościoła i władzy świeckiej.

1.W IV przykazaniu Bóg domaga się od dzieci miłości, szacunku, wdzięczności i odpowiedniego posłuszeństwa wobec rodziców a także szacunku wobec osób starszych. Przykazanie to dotyczy także obowiązków uczniów wobec nauczycieli, katechetów, pracowników wobec pracodawców, podwładnych wobec przełożonych, obywateli wobec Ojczyzny (płacenie podatków, uczestnictwo wyborach, obrona kraju) obowiązki świeckich wobec duchownych i odwrotnie. Wskazuje też na odpowiedzialność i zadania rodziców, opiekunów, nauczycieli, przełożonych, pracodawców, duchownych, urzędników i rządzących. Powinni oni również szanować tych, którzy im podlegają, z miłością im służyć, uczciwie i rzetelnie pracować.

2. Przykazanie to naruszają dzieci, gdy nie są wdzięczne, nie kochają, nie szanują, nie są posłuszne w obrębie prawa Bożego i nie pomagają starszym rodzicom, nauczycielom. Naruszają je rodzice, nauczyciele i wychowawcy gdy nie dbają o pełny rozwój swoich dzieci, (fizyczny umysłowy, religijny, moralny, społeczny), nie kochają ich. Naruszają obywatele łamiąc prawo oraz rządzący, którzy dbają jedynie o własne interesy, a nie o dobro obywateli, a także gdy ustanawiają prawo sprzeczne z prawem naturalnym, np. legalizacja aborcji, eutanazji, związków homoseksualnych, zabiegów in vitro. Naruszają je też pracodawcy, którzy są nieuczciwi, wykorzystują pracowników jak i pracownicy oszukujący pracodawców, itp.

Szacunek dla życia – V przykazanie

„Nie będziesz zabijał” Wj 20,13; „Słyszeliście, że powiedziano przodkom: Nie zabijaj!; a kto by się dopuścił zabójstwa, podlega sądowi. A Ja wam powiadam: Każdy, kto się gniewa na swego brata, podlega sądowi.” Mt 5,21-22.

1.Dobry Bóg daje nam życie naturalne (stworzenie) jak i nadprzyrodzone (łaskę uświęcającą, życie Boże), ponieważ nas odkupił. P. Jezus przyszedł po to, abyśmy mogli żyć szczęśliwie, w przyjaźni z Bogiem, harmonii ze samym sobą i zgodzie z innymi ludźmi na ziemi i po śmierci w niebie. W V przykazaniu Bóg nakazuje chronić i troszczyć się o życie i zdrowie fizyczne, psychiczne oraz duchowe każdego człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci. Dlatego np. zakazuje zgorszenia i demoralizacji, bo prowadzą do śmierci duchowej.

2.V przykazanie dla dobra ludzi zakazuje: umyślnego zabójstwa, przerywania ciąży, eutanazji, samobójstwa, eksperymentów medycznych niebezpiecznych dla zdrowia lub życia ludzi, napadów, uprowadzeń, tortur, brania zakładników, terroryzmu, amputacji i okaleczeń, nie związanych z leczeniem.

3. V przykazanie nakazuje troskę o zdrowie poprzez odpowiedni ubiór, odżywianie, harmonię między pracą a odpowiednim wypoczynkiem, umiar w jedzeniu, przypadku choroby - leczenie. Zakazuje nadużywania pożywienia, alkoholu, tytoniu i leków. Zadecydowanie zabrania używania narkotyków szkodzących zdrowiu, życiu, uzależniających jednostki i rodziny.

4. V przykazanie zakazuje napaści zbrojnych, natomiast daje prawo i obowiązek do uprawnionej obrony zdrowia i życia zarówno jednostek jak i narodów, przez uprawnione do tego władze (policja i wojsko), jak i do obrony osobistej.

Jak żyć w czystości - VI przykazanie

1.Dobry Bóg będący wspólnotą Osób Boskich stworzył mężczyznę i kobietę powołując ich do wspólnoty małżeńskiej i rodzinnej. W VI przykazaniu Bóg chroni miłość małżonków, a także dzieci przed zranieniem, niewiernością, krzywdą. Według Bożego zamysłu współżycie płciowe jest językiem czułości, bliskości wyrażającym całkowite oddanie i przyjmowanie się w miłości. Chodzi o miłość wyłączną, dozgonną, czystą oraz wierną, którą małżonkowie ślubują sobie przed P. Jezusem w obecności kapłana we wspólnocie Kościoła.

2. Każdy człowiek powołany jest do życia w czystości według swojego stanu życia. Chodzi tu o wewnętrzną wolność od pożądliwości (Mt 5,27-32) i o bezinteresowny stosunek do ludzi. 3. VI przykazaniu, a zarazem ludzkiej godności sprzeciwia się ten, kto: korzysta z prasy erotycznej, ogląda zdjęcia, filmy pornograficzne, patrzy pożądliwie, podgląda, opowiada nieprzyzwoite żarty, masturbuje się, podejmuje współżycie przed lub poza małżeństwem, kto żyje w „wolnym związku” (konkubinacie), korzysta z prostytucji, podejmuje czyny homoseksualne. Szczególną krzywdą jest wszelka przemoc seksualna zwłaszcza wobec dzieci, nieletnich, np. seksualizacja („techniczna” edukacja seksualna), wykorzystanie, kazirodztwo, gwałt.

4. Czystość małżeńska polega wierności, na stosowaniu metod naturalnej regulacji poczęć i rezygnacji z antykoncepcji. Czystość kapłanów i zakonnic polega na relacji oblubieńczej z Jezusem oraz rezygnacji z miłości oblubieńczej z kobietą lub mężczyzną oraz współżycia płciowego (Mt 19,9-12).

Modlitwa: Panie Jezu dziękuję Ci za Twoją niezgłębioną miłość w której nie wahałeś się oddać za mnie życia na drzewie krzyża. Dziękuję Ci za Twoje zmartwychwstanie, w którym dajesz mi nadzieję na życie wieczne. Ty Panie posłałeś Ducha Św., aby przemieniał moje serce i uzdalniał mnie do prawdziwej, mądrej, czystej, ofiarnej, przebaczającej i wiernej miłości. Prowadź mnie Panie swoimi ścieżkami. Amen+

Jak być wolnym wobec rzeczy? - VII przykazanie

„Uczciwością i pracą ludzie się bogacą”, „Kto nie chce pracować, niech też nie je” (2 Tes 3,10)

Potrzebujemy pieniędzy, aby mieć środki na utrzymanie siebie i swoich najbliższych. Drogą do zdobycia pieniędzy jest najczęściej praca, która jest prawem, powołaniem i obowiązkiem każdego człowieka… Dobry Bóg, który nas kocha, dał nam przykazania jako drogowskazy do dobrego i szczęśliwego, udanego życia. W każdym przykazaniu troszczy się o jakieś nasze dobro.

1. W VII przykazaniu Trójca Przenajświętsza troszczy się o nasze prawo do posiadania własności prywatnej, do uczciwej pracy i godziwej zapłaty. Możemy posiadać własność, gdy nabyliśmy ją w uczciwy sposób lub została nam podarowana. Przedmioty pożyczone lub znalezione trzeba zwrócić. Istnieje też tzw. powszechne prawo wszystkich ludzi do ziemi podarowanej nam przez Stwórcę, abyśmy mogli zaspokajać swoje potrzeby. Dlatego należy np. dbać o przyrodę.

2. Własność prywatna pozwala zachować godność, wolność i umożliwia zaspokajanie potrzeb własnych oraz swoich bliskich. VII przykazanie nakazuje szanować własność swoją i cudzą (prywatną i społeczną), uczciwie, solidnie pracować, godziwie, w terminie wypłacać wynagrodzenia. Uczy też wdzięczności za to, co mamy, ufności w Bożą opatrzność (Łk 12,13-34) oraz dzielenia się z potrzebującymi (np. wspieranie organizacji dobroczynnych, pomoc humanitarna, np. w przypadku klęsk żywiołowych), a także płacenia podatków, ponieważ z nich korzystają inni.

3. VII przykazanie zakazuje kradzieży, grabieży (Pwt 5,19), chciwości (1 Kor 6,10), niewypłacania w całości lub części wynagrodzeń, łapówkarstwa, nieuczciwości, oszustw w interesach, podatkach, niszczenia dobra własnego lub cudzego, niedbalstwa w pracy, niesprawiedliwości, niszczenia zbywających dóbr (np. żywności), odmawiania pomocy na ważne cele społeczne lub osobom będącym w autentycznej potrzebie. Nauka społeczna Kościoła odrzuca zarówno ateistyczny komunizm, socjalizm, jak i zdziczały, bezwzględny kapitalizm.

Modlitwa: Panie Jezu dziękuję Ci za Twoją miłość, za to, że troszczysz się o mnie i się mną opiekujesz, dziękuję Ci za to co mam i kim jestem. Tobie się powierzam ufając w Twoją dobroć i opatrzność, proszę naucz mnie dzielić się tym, co posiadam z innymi. Amen+

VIII przykazanie – jak żyć w prawdzie?

Pewna kobieta miała wadę obmawiania innych. Kiedy po raz kolejny wyznawała swój grzech, spowiednik dał jej nietypową pokutę; otóż polecił jej przejść przez miasto z rozprutą poduszką z której ulatywało pierze. Następnie nakazał jej te pióra pozbierać. Okazało się, że jest to niemożliwe. Podobnie bywa w przypadku obmowy, kiedy kolejne osoby przekazują następnym złe wiadomości na temat innych, lub czynią to media. Niezwykle trudno jest naprawić w ten sposób wyrządzoną komuś krzywdę. Nikt z nas nie lubi i raczej nie chce być okłamywany, oszukiwany

1. W VIII przykazaniu Bóg, który jest Prawdą (J 14,6; 18,37) chroni nasze prawo do poznania prawdy i dobrego imienia. Wzywa nas do prawdomówności, szczerości, dotrzymywania obietnic, przyrzeczeń, przysiąg, ślubów, oraz do dyskrecji, rzetelnego przekazywania sprawdzonych informacji w mediach. Ostrzega też przed naiwnością i łatwowiernością. Prawdomówność, szczerość, słowność, dyskrecja budują zaufanie.

2. Każdy człowiek ma prawo do dobrego imienia. Jeśli kogoś, oceniamy, lub osądzamy, to możemy nie dostrzec w nim dobra (Mt 7,1-6). Należy oceniać słowa, czyny, postawy pod kątem moralnym, ale nie ludzi. Z osądu może rodzić się obmowa (mówienie rzeczy złych, lecz prawdziwych o kimś) lub oszczerstwo (mówienie rzeczy złych i nieprawdziwych) (Mt 5,37; 12,34-37). Wyrządzoną w ten sposób krzywdę należy naprawić, oszczerstwa odwołać i myśleć i mówić o danej osobie dobrze.

3. Przeciw VIII przykazaniu grzeszy ten, kto: kłamie, oszukuje, obmawia, oczernia, pochlebstwami utwierdza kogoś w złu, jest dwulicowy, obłudny, nie dotrzymuje obietnic, przysiąg, jest niedyskretny, przeklina, wyraża się wulgarnie, udaje kogoś kim nie jest, itp. Takie postępowanie podkopuje zaufanie i niszczy relacje międzyludzkie.

4.P. Jezus wzywa nas i uzdalnia przez Ducha Św. do poznawania prawdy, o Trójcy Świętej, o sobie, ludziach, życiu, świecie, dobru i złu, oraz do uczciwego, dobrego życia.

Modlitwa: Kiedy P. Jezus był sądzony przez Piłata, powiedział: Ja się na to narodziłem i przyszedłem na świat, aby dać świadectwo prawdzie. Każdy, kto jest z prawdy jest mi posłuszny (J 18,37), a w innym miejscu: Ja jestem drogą i prawdą i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej, jak tylko przeze Mnie (J 14,6). Panie Jezu dziękuję Ci za to, że mnie kochasz, i że stałeś się człowiekiem, abym mógł Ciebie lepiej poznać i pokochać. Dziękuję Ci za to, że uzdalniasz mnie do poznawania prawdy, dajesz mi mądrość, abym nie był naiwny i łatwowierny.

Mieć serce czyste i wolne od pożądań – IX i X przykazanie

1.Pożądać to w nieuporządkowany sposób, nadmiernie czegoś pragnąć, chcieć, Skutkiem grzechu pierworodnego jest potrójna pożądliwość: oczu (chciwość, egoizm, zazdrość)), ciała (nieczystość, lenistwo, nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu, gniew) i pycha (wywyższanie się, zarozumiałość, wyniosłość, uważanie się za lepszego od innych). Ich przeciwieństwem są rady ewangeliczne: ubóstwo (poprzestawanie na tym, wdzięczność za to co się ma, dzielenie się, pracowitość, oszczędność), czystość (myśli, pragnień, intencji) i posłuszeństwo Bożemu słowu, przykazaniom, Kościołowi.

2. W IX i X przykazaniu dobry Bóg zwraca uwagę nie tyle na zewnętrzne czyny (cudzołóstwo, zdrada, kradzież, oszustwo), co na stan naszych myśli i serc (Mt 15,19-20), aby były wolne od żądzy posiadania osób i rzeczy. Przykazanie IX stoi szczególnie na straży wierności małżeńskiej. Dlatego zakazuje pożądać cudzego męża lub żony. Nie chodzi tu o same uczucia, które mogą się spontanicznie pojawić. Chodzi o decyzję by ich nie podsycać nie karmić, oraz by pozostać wiernym swojemu mężowi/ żonie, powołaniu (np. kapłańskiemu, zakonnemu) lub (i) by nie rozbijać cudzego małżeństwa. Nie jesteśmy odpowiedzialni za nasze uczucia, ale za to, co z nimi lub pod ich wpływem zrobimy. Miłość nie polega tylko na przeżywaniu przyjemnych uczuć, np. zakochania, fascynacji, pożądania, itp. Prawdziwa miłość jest decyzją, by troszczyć się o czyjeś prawdziwe dobro, jest zdolnością do podejmowania zobowiązań i wytrwania w nich do czego powołuje i uzdalnia nas Duch Św. (np. sakrament małżeństwa, kapłaństwo, profesja – śluby zakonne).