Kerygmat a program 12 kroków
- Szczegóły
- Kategoria: Warsztaty biblijne Jezus uwalnia i uzdrawia
„Początek Ewangelii o Jezusie Chrystusie, Synu Bożym (…)W owym czasie przyszedł Jezus z Nazaretu w Galilei i przyjął od Jana chrzest w Jordanie. W chwili gdy wychodził z wody, ujrzał rozwierające się niebo i Ducha jak gołębicę zstępującego na siebie. A z nieba odezwał się głos: «Tyś jest mój Syn umiłowany, w Tobie mam upodobanie». (Mk1,1.0-11).
Jak wiadomo AA i inne grupy samopomocowe, nie są związane z żadną religią i światopoglądem ani religijnym ani świeckim. Bill Wilson nie chciał by członkowie AA wikłali się w teologiczne spory.[1] Jedynym celem AA jest niesienie posłania, pomoc alkoholikowi, który wciąż jeszcze cierpi.[2]
Niemniej jednak widać w literaturze AA biblijne wpływy. Np. idea, że Bóg jest stwórcą świata i Ojcem wszystkich ludzi, którzy są Jego dziećmi[3] ma najprawdopodobniej źródło biblijne. W każdym razie tak właśnie przedstawiony jest Bóg w Księdze Rodzaju, jako Stwórca, Ojciec, Artysta i prawodawca. Protestanci z sobie wiadomych powodów podkreślają prawdę o grzeszności człowieka.[4] W ich interpretacji grzech pierworodny, zniszczył ludzką naturę, sprawił że człowiek stał się radykalnie zepsuty. Skłonność do zła jest według braci odłączonych nie do przezwyciężenia. Tymczasem Kościół Katolicki naucza, że na skutek grzechu pierworodnego ludzka natura została zraniona, a nie całkowicie zepsuta. Grzech pierworodny osłabił rozum i wolę, wprowadził pewien brak harmonii i wewnętrzne rozbicie w człowieku i skłonność do zła. Jest to tzw. pożądliwość oczu ciała i pycha.[5]
Wśród teologicznych idei na których opierały się grupy oksfordzkie, prawda o grzeszności ludzi umieszczona jest na pierwszym miejscu. Oto wyznanie wiary tego ruchu: 1. Ludzie są grzeszni, 2. Ludzie mogą się zmieniać, 3. Wyznanie grzechu jest warunkiem przemiany, 4. Przemieniony człowiek ma bezpośredni dostęp do Boga, 5. Bóg czyni cuda także dzisiaj, 6. Ci, którzy doznali przemiany, mają obowiązek prowadzić innych ku przemianie.[6] Odpowiednikiem prawdy o grzeszności ludzi i pewnej bezsilności wobec grzechu jest pierwszy krok, w którym alkoholicy przyznają bezsilność wobec alkoholu, narkomani bezsilność wobec uzależnienia jako takiego, a seksoholicy bezsilność wobec żądzy jako siły stojącej za uzależnieniem.[7] W każdym razie w takim ujęciu, na plan pierwszy wysuwa się grzeszność, słabość, nędza człowieka.
Kerygmat
Słowo kerygmat pochodzi z jez. greckiego kerydzein – obwieszczać, ogłaszać. Oznacza ono tzw. pierwsze przepowiadanie ewangelii najpierw przez samego Jezusa, a później przez apostołów i ich następców (papieża, biskupów i kapłanów). Jezus głosił królestwo Boże, do którego wchodziło się przez wiarę i nawrócenie. Początkiem tego królestwa jest Kościół założony przez Chrystusa na fundamencie apostołów. Natomiast apostołowie przepowiadając dobrą nowinę o zbawieniu w Jezusie, również wzywali do wiary, nawrócenia i chrztu, przez który wchodziło się do wspólnoty Kościoła, jako widzialnego znaku i początku królestwa Bożego na ziemi.
W kerygmacie głoszonym zarówno przez katolików jak i protestantów (tzw. cztery prawa życia duchowego)[8], na pierwszym miejscu postawiona jest odwieczna, bezwarunkowa, osobista, stwórcza miłość Boga. Dobry Bóg jest przede wszystkim Ojcem ludzi, a wszyscy przez fakt stworzenia duszy w momencie poczęcia, są Jego umiłowanymi dziećmi, synami i córkami. Bez względu na okoliczności poczęcia każdy człowiek jest chciany i kochany przez Ojca niebieskiego. Kolejna prawda to grzech pierworodny i jego skutki, następnie odkupienie dokonane przez Syna Bożego, wiara i nawrócenie przez przyjęcie Jezusa jako jedynego Pana i Zbawiciela, dar Ducha Świętego i wspólnota. Tak więc sześć punktów tzw. kerygmatu, czyli pierwszego głoszenia dobrej nowiny o miłości Boga i zwycięstwie Jego Syna nad szatanem, grzechem, śmiercią i wszelkimi nałogami brzmi następująco: 1. Bóg Cię kocha osobiście i bezwarunkowo. On jest najlepszym Ojcem każdego człowieka przez fakt stworzenia duszy w momencie poczęcia 2. Wszyscy ludzie są grzesznikami na skutek grzechu pierworodnego. Sami nie potrafią sobie poradzić z grzesznymi skłonnościami i demonami, które ich kuszą do złego. 3. Bóg Ojciec posłał swojego Syna, który stał się człowiekiem w Jezusie z Nazaretu i narodził z Maryi Dziewicy. Jezus pokonał szatana, grzech, śmierć i wszystkie nałogi. Uczynił to przez swoją mękę, śmierć i zmartwychwstanie. Chrystus umarł za mnie i za Ciebie, abyśmy mogli być wolni 4. Przez wiarę i nawrócenie możemy uznać Jezusa za jedynego Pana i Wyzwoliciela oraz uzdrowiciela oraz powierzyć Mu swoją wolę i życie. 5. Duch Św. czyni nas przybranymi dziećmi Boga przez chrzest, zamieszkuje w nas i 6. Duch Św. przez chrzest włącza nas do wspólnoty Kościoła.[9]
Program 12 kroków AA
W grupach oxfordzkich kadzono nacisk na tzw. 4 absoluty: 1. absolutną uczciwość, 2. czystość, 3. bezinteresowność i absolutną miłość.[1] Pastor F. Buchmann widział swój ruch jako działalność ponadkonfesyjną, która miała prowadzić do odnowy wiary, życia religijnego i moralnego po I wojnie światowej. Podkreślał on rolę oddania się Bogu, aby otrzymać Jego przebaczenie i prowadzenie. Członkowie grupy przywiązywali wagę do zadośćuczynienia i osobistej przemiany.
Z kolei na bazie 6 założeń teologicznych grup oksfordzkich, członkowie AA realizowali następujący program, przekazywany ustnie, również składający się z 6 punktów: 1. Przyznaliśmy, że jesteśmy pokonani, że jesteśmy bezsilni wobec alkoholu, 2. Zrobiliśmy obrachunek naszych wad lub grzechów, 3. Wyznaliśmy, lub powiedzieliśmy o naszych brakach innej osobie w zaufaniu, 4. Zadośćuczyniliśmy wszystkim, których skrzywdziliśmy przez nasze picie, 5. Staraliśmy się nieść pomoc innym alkoholikom bez żadnej myśli o nagrodzie pieniężnej lub prestiżowej, 6. Modliliśmy się do jakiegokolwiek Boga, o którym myśleliśmy, że istnieje, o siłę do przestrzegania tych przykazań.[3]
Jak wspomniano, program ten początkowo przekazywano w postaci pewnej ustnej tradycji nowo przybyłym do AA, których członkowie tej wspólnoty aktywnie szukali, m.in. w szpitalach. Bill Wilson, czuł jednak, że być może program ten jest zbyt trudny i wymaga dalszego uszczegółowienia, niejako rozpisania na więcej etapów. Któregoś dnia usiadł i rozpisał wspomniane 6 punktów na 12 kroków. W pierwotnej wersji brzmiały one następująco: 1. Przyznaliśmy, że jesteśmy bezsilni wobec alkoholu, że przestaliśmy kierować własnym życiem, 2. Uwierzyliśmy, że Bóg może przywrócić nam zdrowie, 3. Postanowiliśmy powierzyć naszą wolę i nasze życie opiece i kierownictwu Boga, 4. Zrobiliśmy gruntowny i odważny obrachunek moralny, 5. Wyznaliśmy sobie, Bogu i drugiemu człowiekowi istotę naszych błędów, 6. W pełni zapragnęliśmy, aby Bóg uwolnił nas od wszystkich wad charakteru, 7. Klęcząc w pokorze, zwróciliśmy się do Niego, aby usunął nasze braki – niczego nie ukrywając. 8. Zrobiliśmy pełną listę osób, które skrzywdziliśmy i staliśmy się gotowi zadośćuczynić im wszystkim, 9. Zadośćuczyniliśmy osobiście wszystkim, wobec których było to możliwe, z wyjątkiem tych przypadków, gdy zraniłoby to ich, lub innych. 10. Prowadziliśmy nadal obrachunek moralny z miejsca przyznając się do popełnianych błędów, 11. Dążyliśmy poprzez modlitwę i medytację, do coraz doskonalszej więzi z Bogiem, dążąc jedynie do poznania Jego woli wobec nas, oraz do siłę do ich spełniania. 12. Po doświadczeniu duchowym, którego doznaliśmy w rezultacie tego postępowania, staraliśmy się nieść posłanie innym, zwłaszcza alkoholikom, i stosować te zasady we wszystkich naszych poczynaniach. W następnej kolejności na usilne prośby i nalegania niektórych alkoholików zastąpiono w drugim kroku słowo „Bóg” określeniem „Siła Wyższa” oraz dodano słowa „Bóg jakkolwiek Go pojmujemy”, w kroku trzecim i jedenastym, aby ułatwić wejście do wspólnoty agnostykom, ateistom i niewierzącym. Usunięto też słowa o klękaniu w pokorze z kroku siódmego.[4]
Obecnie program 12 kroków AA prezentuje się następująco: 1. Przyznaliśmy, że jesteśmy bezsilni wobec alkoholu, że przestaliśmy kierować własnym życiem. 2. Uwierzyliśmy, że Siła Większa od nas samych może przywrócić nam zdrowie. 3. Postanowiliśmy powierzyć naszą wolę i nasze życie opiece Boga, jakkolwiek Go pojmujemy. 4. Zrobiliśmy gruntowny i odważny obrachunek moralny. 5. Wyznaliśmy Bogu, sobie i drugiemu człowiekowi istotę naszych błędów. 6. Staliśmy się całkowicie gotowi, aby Bóg uwolnił nas od wszystkich wad charakteru. 7. Zwróciliśmy się do Niego w pokorze, aby usunął nasze braki. 8. Zrobiliśmy listę osób, które skrzywdziliśmy i staliśmy się gotowi zadośćuczynić im wszystkim. 9. Zadośćuczyniliśmy osobiście wszystkim, wobec których było to możliwe, z wyjątkiem tych przypadków, gdy zraniłoby to ich lub innych. 10. Prowadziliśmy nadal obrachunek moralny, z miejsca przyznając się do popełnianych błędów. 11. Dążyliśmy poprzez modlitwę i medytację do coraz doskonalszej więzi z Bogiem, jakkolwiek Go pojmujemy, prosząc jedynie o poznanie Jego woli wobec nas oraz o siłę do jej spełnienia. 12. Przebudzeni duchowo w rezultacie tych Kroków, staraliśmy się nieść posłanie innym alkoholikom i stosować te zasady we wszystkich naszych poczynaniach.[5] Inne wspólnoty dla uzależnionych powstałe w oparciu o wspomniany program 12 kroków i 12 tradycji zasadniczo różnią się treścią pierwszego kroku, gdzie w miejsce „alkohol”, umieszczają samo uzależnienie (np. Anonimowi Narkomani) lub przedmiot swojego uzależnienia, np. hazard (Anonimowi Hazardziści), żądzę (Anonimowi Seksoholicy) itp.
Kerygmat i kroki
W połączeniu z 12 krokami mogło by to wyglądać następująco:
0. Otworzyliśmy się na stwórczą miłość Boga Ojca, (Rdz 1,25-28; Oz 11,1-4.8-9; Iz 49,13-16; 1 J 4,7-21). Podstawowa tożsamość dziecka Bożego wynikająca z faktu stworzenia, odkupienia i chrztu. Powołanie do bycia uczniem Jezusa w Kościele.
1. Przyznaliśmy, że jesteśmy bezsilni wobec problemów, grzechów i nałogów i że przestaliśmy radzić sobie naszym życiem (Rdz 3; 1J 2,13-16 (potrójna pożądliwość), 1P 1,13-16; 5,6-11 (żądza i trzeźwość); Syr 9,1-9; Mt 5,27-32 (radykalne unikanie grzechu, granice).
2. Uwierzyliśmy, że Syn Boży nas odkupił, i że na uwalnia i uzdrawia, (Łk 4,1-41, walka na pustyni, program Jezusa, uzdrowienia i uwolnienia). Drogi zdrowienia z uzależnień.
3. Postanowiliśmy powierzyć naszą wolę i nasze życie opiece Syna Bożego, Łk 5,1-11 (powołanie pierwszych uczniów) J 20,24-29 (dociekliwy uczeń), Rz 10,10 (Jezus Panem). Odnowienie sakramentu chrztu.
4. Zrobiliśmy gruntowny i odważny rachunek sumienia z całego życia, Łk 15,11-32 (syn marnotrawny); Syr 28,1-7 (urazy); Mt 18,21-35 (przebaczenie).
5. Wyznaliśmy Bogu, sobie i drugiemu człowiekowi istotę naszych błędów. Łk 23,39-43 (skruszony łotr) J 21,19-23 (ustanowienie sakramentu pokuty) Jk 5,16 (wyznawanie grzechów) Psalmy pokutne: 6,32, 38, 102,130, 143. Spowiedź generalna, a później regularna min. raz w miesiącu.
6. Staliśmy się całkowicie gotowi aby Duch Św. uwolnił nas od wad charakteru. Ga 5,16-26 (owoce ciała i owoce Ducha) 7 wad głównych Mt 15,21-28 (wiara i pokora kobiety kananejskiej), Ps 8 (pochwała wielkości i godności człowieka). Temperamenty i charakter.
7. Zwróciliśmy się do Niego pokorze, aby usunął nasze braki Flp 2,5-11 (hymn o kenozie), Łk 11,1-13 (Modlitwa); Łk 18,1-8 (natrętna wdowa).
8. Zrobiliśmy listę osób, które skrzywdziliśmy i staliśmy się całkowicie gotowi, aby zadośćuczynić im wszystkim, (Łk 19,1-10 Zacheusz). Piąty warunek dobrej spowiedzi.
9. Zadośćuczyniliśmy osobiście wszystkim, wobec których było to możliwe, z wyjątkiem tych przypadków, gdy zraniłoby to ich lub innych. Kpł 5,14-26 (ofiary wynagradzające)
10. Prowadziliśmy nadal rachunek sumienia, z miejsca przyznając się do popełnianych błędów (Łk 18,9-14 Faryzeusz i celnik). Codzienny rachunek sumienia.
11.Dążyliśmy poprzez modlitwę i medytację do coraz doskonalszej więzi z Trójcą Św., prosząc jedynie o poznanie Jej woli wobec nas oraz o siłę do jej spełnienia. 1,26-38 (zwiastowanie, nawiedzenie) Łk 10,38-42 (Marta i Maria) Łk 11,1-13 (modlitwa).
12. Przebudzeni duchowo dzięki tym krokom, staraliśmy się nieść posłanie innym ludziom i stosować te zasady we wszystkich naszych poczynaniach. Łk 18,35-42 (uzdrowienie niewidomego) Łk 10,1-12 (misja 72) Mk 16,15-20; Mt 28,16-20 (nakaz misyjny). Odnowienie sakramentu bierzmowania, ewentualnie sakramentów małżeństwa i kapłaństwa.
13. Otworzyliśmy się na dar katolickiej wspólnoty uczniów Jezusa (Dz 2,42-47). Zaangażowanie w jakąś katolicka wspólnotę, w razie potrzeby, np. w sytuacji nałogu, w którąś z grup samopomocowych, lub (i ) grupę biblijną "Ewangelia wolności".
Modlitwa: Panie Jezu, Ty jesteś jedynym Synem, Ojca. Ty zostałeś posłany aby wyzwolić nas z niewoli szatana, grzechów, śmierci, nałogów. Bądź uwielbiony w Twoim wcieleniu, męce, śmierci i chwalebnym zmartwychwstaniu. Chwała Tobie Panie!
[1] Por. tamże, s. 34.
[2] Por. Dwanaście kroków i dwanaście tradycji, Warszawa 2006, s. 150.
[3] Por. Anonimowi Alkoholicy, Warszawa 2007, s. 53.
[4] Por. G. Harrendorf, H. Seekamp, K. Prentzel, W szkole łaski i miłosierdzia. Grupy 12 kroków, jako szansa chrześcijańskiej pomocy duszpasterskiej, tłum. A. Kozaczyńska, Płock 2011, s. 86-87.
[5] Por. KKK 405-407.
[6] Por. G. Harrendorf, H. Seekamp, R. Specht-Gloor, Wreszcie żyć. 12 kroków ku pełni życia. Podręcznik dla pracy w małych grupach, tłum. R. Jaworski i M.Kowalska, Płock 2004, s. 185.
[7] Por. Anonimowi Seksoholicy, Warszawa 2013, s. 51-55.
[8] Por. np. J. Mc Dowell, Jego Obraz… Mój Obraz, przeł. A. Gandecki, Kraków 1991, s. 180-185.
[9] Por. K. K. Walkowiak, Ekumeniczny wymiar nowej ewangelizacji w nauczaniu Kościoła i jego percepcja w Stowarzyszeniu Życia Apostolskiego „Koinonia św. Pawła”, Kielce 2009, s. 141-153.
