Kod czy kit da Vici? - Kryteria wiarygodności ewangelii
- Szczegóły
- Kategoria: Poezja
6. Kiedy i jak powstały ewangelie: Mateusza, Marka, Łukasza i Jana? W jaki sposób powstawały? Jakie były kryteria uznania pism Nowego Testamentu za natchnione i kiedy ustalono kanon ksiąg Pisma Świętego? To pytanie również zadałem bibliście - ks. D. Jankowskiemu.
Cztery Ewangelie według Mateusza, Marka, Łukasza i Jana oraz cały Nowy Testament uznany przez Kościół powstał w mniej więcej między 50 a 100 r. po Chr.[19] Napisany został przez Apostołów, naocznych świadków tamtych wydarzeń lub w oparciu o relacje naocznych świadków jak w przypadku Ewangelii wg św. Łukasza. Teraz etapy powstawania ewangelii. W katechezie zazwyczaj przedstawia się trzy, ewentualnie cztery etapy:[20]
1. Życie, działalność i przepowiadanie Jezusa Chrystusa
2. Przepowiadanie Apostołów po wniebowstąpieniu Pana Jezusa oraz zesłaniu Ducha Świętego. Apostołowie głosili tzw. kerygmat, tzw. „pierwsze” głoszenie dotyczące Osoby Jezusa, jako Syna Bożego, którego Bóg Ojciec posłał dla odkupienia świata. Pan Jezus dokonał tego przez swoją śmierć i zmartwychwstanie. Szczególnie podkreślano śmierć i zmartwychwstanie Jezusa dla odpuszczenia grzechów. Pierwszy zapis takiego głoszenia znajduje się w księdze Dziejów Apostolskich, kiedy Piotr w dzień Pięćdziesiątnicy (zesłania Ducha Świętego) przemawia do zgromadzonych Żydów, wzywając ich do wiary w Syna Bożego, nawrócenia i chrztu (por. Dz 2,14-41).
3. Sporządzanie opisów mów i czynów Jezusa, po to, aby je ocalić od zapomnienia wobec starzenia się i śmierci naocznych świadków tamtych wydarzeń.
4. Spisanie, zredagowanie z istniejących wcześniej zapisów[21] czterech ewangelii według Marka (ok. 70 r. po Ch), Mateusza 64-67 r. po Chr. (wersja aramejska) 75-85 r. po Chr. (ostateczna wersja w jęz. greckim), Łukasza (80-90 po Chr.), Jana (90-100 po Chr.). Wszystkie ewangelie zostały spisane w języku greckim. Należy podkreślić, iż generalnie chronologicznie wcześniej powstały listy apostolskie (Pawła, Piotra, Judy Tadeusza, Jakuba oraz Jana) niż ewangelie.[22]
Ewangelie gnostyckie generalnie powstawały później (II-III w.) niż pisma uznane za kanoniczne, z wyjątkiem ewangelii Tomasza (80-112 r.). Generalnie nie był to, aż tak bardzo odległy czas, stąd potrzeba było także innych kryteriów niż czasowe, na odróżnienie ksiąg natchnionych, od nienatchnionych nazwanych później apokryfami. Ks. prof. S. Wszołek podkreślał tutaj rolę i głos Kościoła jako wspólnoty wierzących oraz jego pasterzy w rozeznawaniu natchnienia ksiąg. Inne pisma m.in. gnostyckie powstawały z różnych pobudek, zawierały różne treści. Rzeczą zasadniczą było rozpoznanie, które księgi pochodzą od Boga, powstały z Jego inspiracji, a które są tylko wymysłem ludzi. A. Welborn – historyk Kościoła, wymienia trzy takie kryteria:
1. apostolskość - pochodzenia od Apostołów oraz poparcie ich autorytetem i zgodność z ich nauką (tradycją ustną),
2. starożytność - pochodzenie z okresu stosunkowo bliskiego opisywanym wydarzeniom,
3. powszechność - uznanie danych ksiąg za natchnione przez wszystkie lub większość gmin chrześcijańskich, a także używanie tych ksiąg w liturgii oraz nauczaniu.
A. Welborn, twierdzi, że w II w. po Chr., cztery wymienione wyżej Ewangelie, oraz listy św. Pawła były powszechnie wykorzystywane w liturgii oraz nauczaniu. Podobnie sądzi ks. prof. S. Wszołek. Kanon ksiąg Pisma Świętego biskupi zatwierdzili w 393 r. na synodzie w Hipponie, wiele lat po śmierci cesarza Konstantyna.[23] Był on wielokrotnie zatwierdzany.[24] Ks. D. Jankowski powiedział, że kanon oznacza regułę wiary. Chodziło tu o bardzo wielką stawkę, gdyż Pismo Święte jako Słowo Boże stanowi normę życia, której ocenie należy poddać swoje postępowanie. W ustalaniu kanonu swoją rolę odegrali także heretycy jak np.: Marcjon, który z czterech ewangelii wybrał tylko ewangelię wg św. Łukasza, oraz dziesięć listów św. Pawła, a resztę ksiąg Nowego Testamentu odrzucił. Marcjon kwestionował także Stary Testament, twierdząc, że przedstawia on Boga surowego, dalekiego.[25]