Chrześcijaństwo - plagiat, czy oryginał?

  • Drukuj

1. Dziwne poglądy. Można się czasem spotkać w Internecie z artykułami lub filmami, których autorzy twierdzą, że chrześcijaństwo jest swoistym konglomeratem, czyli połączeniem idei zaczerpniętych z innych starożytnych religii, czy mitologii, ewentualnie z astrologii.

Współcześnie można zaobserwować pewien powrót do starożytnych wierzeń i jakiś sentyment za nimi, a jednocześnie pewną niechęć do religii. Dlaczego? Prawdopodobnie dlatego, iż starożytne mity były ludzkim tworem, natomiast religie, zwłaszcza judaizm i chrześcijaństwo są wynikiem przyjęcia Bożego objawienia.  A ono nie zawsze się ludziom podoba… Czasem komuś mogą być bliższe ludzkie wymysły będące odpowiedzią na potrzeby człowieka, niż propozycja Pana Boga. Ale po kolei. Według „Słownika wyrazów obcych” mit jest 1. opowieścią o bogach, demonach, legendarnych bohaterach. Mit ma odpowiedzieć na pytania dotyczące np. początku istnienia wszechświata, ludzi, dobra, zła, sensu życia, śmierci, przeznaczenia człowieka, 2. fałszywym mniemaniem o kimś lub o czymś uznawanym bez dowodu, ubarwionym, wymyślonym opowiadaniem o jakiejś postaci, wydarzeniu. Pochodzi od greckiego słowa mythos – myśl, zamysł, opowieść, baśń (por. Słownik wyrazów obcych, red. E. Sobol, W-wa 2002, s. 729). Generalnie mity są wymyślonymi opowieściami, poprzez które ludzie szukali odpowiedzi na nurtujące ich pytania. Swoje mitologie, czyli zbiory mitów i podań posiadali Grecy, Rzymianie, Słowianie, Celtowie, Egipcjanie, Hindusi, itp. Religie wspomnianych narodów były zasadniczo politeistycznie. Bogowie byli zazwyczaj podobni do ludzi, posiadali ich zalety i wady: kochali, żenili się, płodzili dzieci, złościli się, zdradzali, walczyli ze sobą itp. Od ludzi różnili się właściwie tylko ewentualnie nieśmiertelnością.

2. Biblia a mitologia. Biblia przekazuje prawdy religijne ważne dla naszego zbawienia. Będąc zbiorem ksiąg zawiera różne gatunki literackie, w tym poematy, modlitwy (np. psalmy), hymny, „opowiadania z morałem”, (np. księga Jonasza, Hioba), księgi mądrościowe (np.: Mdr, Syr, PnP, Prz, Koh), przypowieści. Opisuje działanie Boga w dziejach narodu wybranego, choć nie na sposób współczesnych historyków. Zawiera także księgi Ewangelii  (Dobrej Nowiny) o miłości Boga do ludzi objawionej przez Jezusa, Dzieje Apostolskie o początkach Kościoła, listy apostołów, apokalipsę. Nie jest zbiorem wymyślonych mitów, podań, legend choć są tam elementy fikcyjne, np. przypowieści. Biblia dla chrześcijan i Żydów jest księgą natchnioną przez Boga. Napisana została przez ludzi w konkretnym czasie i miejscu, o określonej świadomości, wierze, wiedzy, kulturze, które wykorzystywali przy jej pisaniu. Generalnie Biblia zawiera i opisuje autentyczne postaci, miejsca i wydarzenia, natomiast mitologie opisują fikcyjne dzieje, zmyślonych postaci (bóstw, herosów) umieszczone w nieokreślonym czasie.


3. Religie politeistyczne a judaizm. Naród Izraelski wywodzący się według Pisma Świętego od Abrahama (ok. 1800 r. p.n.e[1]) był początkowo narodem koczowniczym, a później osiadł na terenie obecnej Palestyny (początek ok. 1220-1200 r. p.n.e).  Sąsiednie narody wierzyły zasadniczo w wielu bogów, np. Ozyrysa i Izydę, Horusa w Egipcie, Baala i Asztarte, a także inne bóstwa greckie, asyryjskie, perskie itd. Wszystkie te bóstwa miały zazwyczaj swoje wyobrażenia w postaci rzeźb, posągów, malowideł. Na tym tle czymś oryginalnym i trudnym do wytłumaczenia w naturalny sposób jest monoteistyczna religia Żydów w jednego i jedynego Boga wszechmocnego i miłosiernego stwórcę, opiekuna, ojca. Warto podkreślić, że Izraelici mieli całkowity zakaz sporządzania jakichkolwiek rzeźb, wizerunków ludzi i zwierząt. „Nie będziesz czynił żadnej rzeźby ani obrazu tego, co jest na niebie wysoko, ani tego, co jest na ziemi nisko” (Wj 20,4). Dlaczego? Powód był prosty, gdyby tworzyli wizerunki, to zaczęliby im oddawać cześć, zamiast niewidzialnemu Bogu. I tak rzeczywiście się działo i to nie jednokrotnie (por. np. Wj 32,1-8). Właściwie trudno się temu dziwić, gdyż Izraelici stykali się z mieszkańcami sąsiednich krajów (np. w Egipcie przebywali ok. 400 lat; od ok. 1650 do 1230 r. p.n.e), byli też w niewoli babilońskiej, podbili ich Grecy (ok. 190 r. p.n.e) itp. Siłą rzeczy Żydzi spotykali się z różnymi kultami, religiami, wierzeniami, itp. Mimo zakazu małżeństw z osobami spoza ich narodu (właśnie po, to aby zachować czystość wiary), niejednokrotnie nawet królowie ze względów politycznych brali sobie żony z sąsiednich narodów. Tak uczynił np. syn Dawida, król Salomon (970-931 r. p.n.e), co doprowadziło go na starość do odstępstwa od wiary w jedynego Boga Jahwe (por. 1 Krl 11,1-8). Prorocy wielokrotnie walczyli o monoteizm swoich rodaków, (np. Eliasz, 1 Krl 18,20-40; ok. 850 r. p.n.e) przypłacając to niejednokrotnie życiem.

4. Boże objawienie. Według Pisma Świętego, przyjmujemy, że nieskończony, odwieczny i wszechmocny Bóg wyszedł naprzeciw poszukiwaniom religijnym ludzi i dał się im poznać poprzez słowa, czyny, wydarzenia zapisane w Biblii. Bóg objawił się, czyli ukazywał się i przemawiał do np. Abrahama, Izaaka, Jakuba, proroków. Mojżeszowi wyjawił swoje imię JAHWE, jestem który jestem, jestem z Tobą, po twojej stronie, dla Ciebie (por. Wj 3,14, ok. 1250-1230 r. p.n.e).

5. Chrześcijaństwo a inne religie. W pewnym momencie dziejów Bóg - Trójjedyny (Trójca Przenajświętsza) przemówił do ludzi poprzez swego jedynego Syna, który dzięki Duchowi Świętemu począł się w łonie Maryi dziewicy, małżonki Józefa (por. Mt 1,20-21). W innych religiach Bóg albo jest jeden (judaizm, islam), albo jest wielu bogów (wspomniane starożytne religie, a obecnie hinduizm, buddyzm). Koncepcja Boga, który jest jeden, ale stanowi wspólnotę miłujących się Osób, jest oryginalną koncepcją chrześcijańską (por. Mt 28,16-20). Na podstawie Biblii i tradycji Kościoła wierzymy, że Bóg Trójjedyny odsłonił nam w pewnej mierze swoją tajemnicę i zaprosił ludzi do przyjaźni ze sobą poprzez Jezusa Chrystusa. Syn Boży dobrowolnie z miłości do Boga Ojca i ludzi przyjął na siebie skutki ludzkich grzechów. W ten sposób wyjednał nam dar owego życia w przyjaźni z Bogiem otrzymywany na chrzcie i otworzył ludziom niebo. Jezus umierając na krzyżu przebaczył swoim wrogom (por. Łk 23,34). Wezwanie do przebaczenia i miłości nawet wobec nieprzyjaciół jest tym, co stanowi o oryginalności chrześcijaństwa (por. Mt 5,38-48; Łk 6,27-36).  

6. Ufać Bogu, czy wróżbitom? Co do astrologii to jest ona wróżeniem i przepowiadaniem przyszłości rzekomo na podstawie układu gwiazd i planet oraz układaniem horoskopów (por. Słownik wyrazów obcych, dz. cyt., s. 84.) Jest dość starożytną praktyką z czasów gdy czczono ciała niebieskie, np. słońce, planety, jako bóstwa. Nie jest nauką o gwiazdach, planetach, galaktykach, itp. gdyż tym zajmuje się astronomia. W starożytności ludzie nie posiadali takiej wiedzy jak my dzisiaj i mogli wierzyć astrologom, wróżbiarzom, itd. Obecnie wiara w astrologię, wróżby i  horoskopy wydaje się być czymś zupełnie nieracjonalnym i absurdalnym, aczkolwiek jest prawdopodobnie zjawiskiem dość popularnym. Chciałbym podkreślić, że wiara we wróżby i horoskopy jest wyrazem braku zaufania w miłującą opiekę Boga i Jego aktywną, akceptującą i życzliwą obecność w naszym życiu. Z tego powodu jest sprzeczna z pierwszym przykazaniem Bożym (por. Pwt 18,10-11; Jr 29,8; KKK 2115-2116). Przypuszczam, że ludzie głęboko wierzący w horoskopy doszukują się związków astrologii, np. z Biblią, chrześcijaństwem, itp. Tymczasem, astrologia podobnie jak mitologia są tworami ludzkiej wyobraźni. Z kolei judaizm i chrześcijaństwo są religiami zakorzenionymi w historii powszechnej, dziejach Izraela oraz autentycznych wydarzeniach opisanych na kartach Pisma Świętego, choć nie na sposób w jaki czynią to współcześni historycy.     

                                                                                                                                 dr Piotr Chrabąszcz



[1] Daty zaczerpnąłem z tablicy chronologicznej znajdującej się na końcu Biblii Tysiąclecia, Poznań 2005.