Wiedza krzyża

Szczegóły: Kategoria: Rok liturgiczny

„… w Jego ranach jest nasze zdrowie” Iz 53,6

Liturgia Wielkiego Piątku nawiązuje do wydarzeń mających miejsce prawdopodobnie 7 kwietnia 30 r. n.e. Nie tylko zresztą nawiązuje, ale je jakoś uobecnia… Wielki Piątek jest dniem żałoby, wspomnienia pojmania, procesu, męki, śmierci a także pogrzebu Jezusa Chrystusa… W tym dniu nie sprawuje się Eucharystii lecz liturgię słowa. Udziela się także komunii św. oraz adoruje krzyż… Jak te wydarzenia oraz liturgia mają się do naszego życia?

Wydarzenia ostatnich kilkudziesięciu godzin życia Syna Bożego zostały dosyć szczegółowo opisane przez wszystkich ewangelistów. Części obejmujące historię od ostatniej wieczerzy do zmartwychwstania zajmują sporą część wszystkich redakcji Ewangelii. Z tego powodu, mimo, że podczas liturgii uroczyście śpiewa się z podziałem na role ewangelię według św. Jana, to w przypomnieniu tych zdarzeń, będę sięgał do relacji wszystkich ewangelistów. Oczywiście nie są to relacje dziennikarskie – reporterskie, lecz zapis katechezy głoszonej w pierwotnym Kościele do rożnych odbiorców, zarówno chrześcijan wywodzących się z judaizmu, jak i z pogaństwa. Wydarzenia te są zasadniczo znane, niemniej pozwolę sobie je mimo to przytoczyć.

1.Przed Piłatem

Po dwóch posiedzeniach sanhedrynu, nocnym przez arcykapłanem Annaszem, oraz rannym w obecności arcykapłana Kajfasza, gdzie skazano Jezusa pod zarzutem bluźnierstwa, czyli podawania się za Syna Bożego równego Bogu, starszyzna żydowska przyprowadziła Pana Jezusa do Piłata, namiestnika rzymskiego, który z ramienia cesarstwa sprawował władzę nad podbitą Palestyną. W 63 r. p.n.e Pompejusz zdobył Jerozolimę. Od tego czasu Palestyna stała się prowincją rzymską. Z tego powodu tylko rzymski prokurator miał prawo do wydawania i egzekucji wyroków śmierci. Żydzi takich uprawnień nie mieli, z wyjątkiem przypadków profanacji świątyni. Dlatego o to oskarżali Jezusa przez fałszywych świadków, ale im się to nie powiodło, gdyż ich świadectwa nie były zgodne. Niekiedy też Żydzi uciekali się do samosądu, tak jak to miało miejsce w przypadku św. Szczepana. Był on diakonem, pierwszym męczennikiem osądzonym i ukamienowanym przez Żydów prawdopodobnie w 33 r. n.e. (por. Dz 6,8-7,60). Jezusa też wielokrotnie chciano ukamienować... Ponieważ się to nie udało, stąd podwójny proces przed władzami żydowskimi i rzymskimi.

Kapłani i uczeni w Piśmie oskarżyli Jezusa o to, że podburza tłumy, namawia do niepłacenia podatków i podaje się za króla żydowskiego (por. Łk 23,2). Żydzi byli świadomi tego, że Piłata nie interesują ich sprawy religijne. O ile więc przed sanhedrynem Jezusa skazano pod zarzutem bluźnierstwa, o tyle wobec namiestnika rzymskiego, należało przedstawić inne zarzuty, natury politycznej. Dlatego przedstawiono Jezusa z Nazaretu jako buntownika, wichrzyciela burzącego porządek ustalony przez Rzymian.

2. Herod

Piłat zdawał sobie sprawę niewinności Jezusa i z tego, że wydano Go mu przez zawiść. Dlatego próbował uratować rabbiego z Nazaretu i odesłał Go do Heroda, sprawującego władzę nad Galileą, z której pochodził Jezus. Być może liczył na to, że ten ułaskawi Nazarejczyka. Herod potraktował proroka jak kuglarza licząc na to, że ujrzy jakiś cud. Zasypał go też wieloma pytaniami. Jezus jednak milczał, dlatego Herod wzgardził Nim i odesłał Go z powrotem do Piłata (por. Łk 23,1-12). Pod wpływem nacisku Wysokiej Rady i podburzonego tłumu, a także szantażu, Piłat kazał Jezusa ubiczować. Po tej kaźni, żołnierze sponiewierali Syna Bożego wyszydzając Jego królewską godność.

3. Amnestia

Piłat podjął kolejną próbę uwolnienia Jezusa korzystając ze zwyczaju amnestii z okazji święta Paschy. Niestety próba ta nie powiodła się (por. J 23,13-25). Tłum podburzony przez arcykapłanów, wybrał Barabasza. Piłata zaszantażowano. Jeśli zgodzi się na tolerowanie samozwańczego króla, będzie to sprzeczne z wolą cesarza, który mianował Heroda Antypasa na króla Żydów (por. J 19,13-16). Tak więc Jezus został skazany na śmierć krzyżową. Wyrok wykonano, po udręce drogi krzyżowej (por. Mt 27,26-34). Przed śmiercią Syn Boży modlił się o przebaczenie dla swoich wrogów, przebaczył skruszonemu łotrowi (por. Łk 23,34-43) oraz dał ludziom Maryję za Matkę (por. J 19,25-27). Po śmierci Jezusa, potwierdzonej przez rzymskiego żołnierza, złożono ciało Jezusa do grobu (por. J 19,28-42). Wielki Piątek jest więc dniem niezwykle bogatym w treści i wydarzenia, które zostały przywołane z konieczności w wielkim skrócie i uproszczeniu. Każde z nich nadaje się na oddzielną medytację w oparciu o ewangeliczne teksty i nie tylko… Pierwsze czytanie z liturgii Wielkiego Piątku, zawiera tekst z księgi Izajasza, prorocką wizję męki Zbawiciela, przedstawioną w obrazie IV pieśni o Słudze Pańskim.

4. Prorocza zapowiedź

Oto się powiedzie mojemu Słudze,
wybije się, wywyższy i wyrośnie bardzo
Jak wielu osłupiało na Jego widok -
- tak nieludzko został oszpecony Jego wygląd
i postać Jego była niepodobna do ludzi
tak mnogie narody się zdumieją,
królowie zamkną przed Nim usta,
bo ujrzą coś, czego im nigdy nie opowiadano,
i pojmą coś niesłychanego.

On wyrósł przed nami jak młode drzewo
    i jakby korzeń z wyschniętej ziemi.
    Nie miał On wdzięku ani też blasku,
    aby na Niego popatrzeć,
    ani wyglądu, by się nam podobał.

Wzgardzony i odepchnięty przez ludzi,
    Mąż boleści, oswojony z cierpieniem,
    jak ktoś, przed kim się twarze zakrywa
    wzgardzony tak, iż mieliśmy Go za nic.
Lecz On się obarczył naszym cierpieniem,
    On dźwigał nasze boleści
    a myśmy Go za skazańca uznali,
    chłostanego przez Boga i zdeptanego.
Lecz On był przebity za nasze grzechy,
    zdruzgotany za nasze winy.
    Spadła Nań chłosta zbawienna dla nas,
    a w Jego ranach jest nasze zdrowie.
Wszyscyśmy pobłądzili jak owce,
    każdy z nas się obrócił ku własnej drodze,
    a Pan zwalił na Niego
    winy nas wszystkich.
Dręczono Go, lecz sam się dał gnębić,
    nawet nie otworzył ust swoich.
    Jak baranek na rzeź prowadzony,
    jak owca niema wobec strzygących ją,
    tak On nie otworzył ust swoich.
Po udręce i sądzie został usunięty;
    a kto się przejmuje Jego losem?
    Tak! Zgładzono Go z krainy żyjących;
    za grzechy mego ludu został zbity na śmierć.
Grób Mu wyznaczono między bezbożnymi,
    i w śmierci swej był [na równi] z bogaczem,
    chociaż nikomu nie wyrządził krzywdy
    i w Jego ustach kłamstwo nie postało.

Spodobało się Panu zmiażdżyć Go cierpieniem.
    Jeśli On wyda swe życie na ofiarę za grzechy,
    ujrzy potomstwo, dni swe przedłuży,
    a wola Pańska spełni się przez Niego.
Po udrękach swej duszy,
    ujrzy światło i nim się nasyci.
    Zacny mój Sługa usprawiedliwi wielu,
    ich nieprawości On sam dźwigać będzie.
Dlatego w nagrodę przydzielę Mu tłumy,
    i posiądzie możnych jako zdobycz,
    za to, że Siebie na śmierć ofiarował
    i policzony został pomiędzy przestępców.
    A On poniósł grzechy wielu,
    i oręduje za przestępcami. (Iz 52,3-53,12)

Pozwoliłem się przywołać tę pieśń, napisaną kilka wieków p.n.e, prawie w całości, gdyż w niesamowicie plastyczne sposób i dobitnie opisuje kaźń jakiej doświadczył Chrystus dla naszego odkupienia. Tekst ten jest co roku odczytywany podczas liturgii Wielkiego Piątku, jako pierwsze czytanie. Po nim następuje psalm 22, będący także proroczą zapowiedzią męki Zbawiciela. Rozpoczyna się od słów Boże mój Boże czemuś mnie opuścił, którym Chrystus modlił się na krzyżu… Drugie czytanie to tekst z listu do Hebrajczyków mówiący o Chrystusie jak o najwyższym kapłanie, który nauczył się posłuszeństwa Bogu Ojcu przez to, co wycierpiał i został wysłuchany w swej modlitwie dzięki swej uległości… A prosił o wypełnienie woli Ojca, a nie swojej… Wreszcie jako ewangelię czyta się zazwyczaj z podziałem na role opis męki Pańskiej według św. Jana.

5. Liturgia

W Wielki Piątek nie ma Mszy Świętej. Jest to jedyny taki dzień w roku, aczkolwiek liturgia sprawowana wieczorem w Wielką Sobotę jest już liturgią z niedzieli zmartwychwstania…

Natomiast w Wielki Piątek ma miejsce liturgia słowa, Komunia Święta, adoracja krzyża. Chciałbym nadmienić jeszcze o uroczystej, śpiewanej modlitwie powszechnej, obejmującej całą odkupioną ludzkość, w tym ludzi nie znających Chrystusa, niewierzących, a także Naród Wybrany…

Najświętszy Sakrament po Komunii świętej zostaje przeniesiony do tzw. „grobu” Pana Jezusa. Często wtedy śpiewa się 3 części nabożeństwa Gorzkich Żali. Wtedy też w niektórych parafiach ma miejsce ciąg dalszy adoracji krzyża. W tzw. „grobie” wierni mogą adorować Chrystusa obecnego w Najświętszym Sakramencie, aż do liturgii paschalnej Wielkiej Soboty. W Wielki Piątek obowiązuje post ścisły: jakościowy (od mięsa) i ilościowy: trzy posiłki…, dwa lekkie, jeden do sytości.

6. Znaczenie dla nas

Można zapytać jakie to wszystko ma dla nas dzisiaj znaczenie? Wydarzenia sprzed prawie 2 tysiącleci oraz liturgia, która je przywołuje i uobecnia… Przede wszystkim dzięki dokonanemu odkupieniu możemy korzystać z jego owoców, choćby takich jakimi są sakramenty… Dzięki nim, mamy możliwość życia w bliskości z Trójjedynym, nosząc w sobie życie Boże…

Zastanawiając się nad znaczeniem wydarzeń Wielkiego Piątku, myślałem także o losie tysięcy a nawet milionów nienarodzonych, niewinnych dzieci skazywanych na śmierć zgodnie z obowiązujących prawem, zabijanych w klinikach… Jezus był niewygodny, naraził się rządzącej starszyźnie żydowskiej, więc musiał zginąć… Dzieci poczęte wskutek lekkomyślności, czy bezmyślności, egoizmu, hedonizmu, konsumpcyjnego stylu życia, „przypadkiem”, też są niewygodne i wielu wypadkach czeka ich śmierć, paradoksalnie w imię wolności i praw człowieka. Są tacy, którzy aborcję zaliczają do praw człowieka.

Jan Paweł II pisał w encyklice „Evangelium Vitae” o strukturach zła. Z pewnością należy do nich przemysł erotyczny, pornograficzny, handel ludźmi do domów publicznych, a także związany z nimi przemysł antykoncepcyjny i siłą rzeczy aborcyjny, gdy antykoncepcja zwiedzie… Z tym z kolei łączy się instruktarzowa, niemal biologiczna edukacja seksualna…

O tych sprawach nie można za wiele mówić, a w każdym razie niezbyt dokładnie, bez wskazywania kogokolwiek po imieniu… O tym, że jest to niebezpieczne przekonała się publicystka Joanna Najfeld, podczas burzliwej rozmowy z Joanną Senyszyn w jednym z programów telewizyjnych. Rozmawiały o edukacji seksualnej… Joanna Najfeld twierdzi, że edukacja seksualna, to w dużej mierze propagowanie antykoncepcji. Jeśli do tego dodamy informację, że niektóre koncerny produkujące te środki wręcz sponsorują programy edukacji seksualnej, to sprawa będzie całkiem oczywista… Obecnie pani Joanna ma proces wytoczony jej przez Wandę Nowicką, za to, że powiedziała, iż W.N. ma powiązania z koncernami antykoncepcyjnymi i aborcyjnymi…

Podobnie ks. Marek Garncarczyk jako redaktor naczelny tygodnika „Gość Niedzielny”, został pozwany przez prawników pani Alicji Tysiąc, za pisanie o jej osobie w kontekście aborcji, której jej odmówiono w Polsce… Z tego powodu pani Alicja otrzymała odszkodowanie po wyroku Trybunału w Sztrasburgu…

Zarówno pani Najfeld jak i ks. Garncarczyk, mówią czy piszą o sprawach trudnych, delikatnych, nie mniej ważnych dla społeczeństwa oraz niewygodnych dla pewnych środowisk i osób… Dlatego teraz mają kłopoty i stają przed sądami. O wyroku w sprawie Ks. M. Garncarczyka, któremu sąd nakazał przeproszenie Pani A. Tysiąc oraz wypłacenie odszkodowania, ks. dr J. Kloch wyraził się, że był to wyrok ideologiczny a nie merytoryczny… Trudno się z tą opinią nie zgodzić…

Biorąc pod uwagę fakt że syn Boży stając się człowiekiem, utożsamił się z każdą osobą zwłaszcza cierpiącą, prześladowaną, zabijaną, można powiedzieć, że Wielki Piątek niejako ciągle trwa…