Bóg Trójjedyny w życiu człowieka

  • Drukuj
Szczegóły
Kategoria: Rok liturgiczny

Co to znaczy, że Bóg jest Trójcą? Czy tajemnica ta ma jakiekolwiek znaczenia dla życia chrześcijańskiego, czy też jest jakąś swoistą łamigłówką, filozoficznym lub teologicznym rebusem, którego rozwikłać się nie da i nie ma to właściwie wpływu na nasze życie…

Uroczystość Trójcy Przenajświętszej stanowi okazję, do zastanowienia się nad tym fundamentalnym dla chrześcijan dogmatem… Nie jest łatwo mówić i pisać o Trójcy Świętej. Doświadczam tego na katechezie. Niekiedy nawet w szkole średniej, po 9 latach katechezy uczniowie mają trudność, żeby wymienić Osoby Trójcy Przenajświętszej, a co dopiero powiedzieć coś na ten temat…

Fakt ten świadczy o tym, że chyba coś z katechezą, katechetami, albo katechizowanymi jest nie tak… Oczywiście nie jest to wszystko takie proste. Wiem o tym z własnego doświadczenia jako nauczyciela religii. Trzeba też pamiętać o trzech podstawowych środowiskach przekazywania wiary: domu, parafii i szkole… Przy tym, pierwszymi ewangelizatorami dzieci powinni być rodzice, którzy przekazali im życie, a prosząc o chrzest, zobowiązali się do religijnego wychowywania swoich pociech… Niekiedy wydaje się im, że „wysyłając” dzieci do kościoła i na katechezę, robią wszystko, co do nich należy… Nie całkiem… Tymczasem temat Trójcy wydaje się jednym z trudniejszych. Kiedyś podczas uroczystości ku Jej czci, kazanie mówił diakon. Całą homilie poświęcił tematowi… dekalogu. No cóż…

1.Tajemnica i zagadka

Jak jest różnica między tajemnicą a zagadką? Zagadkę można rozwiązać, a tajemnicę, rozumianą jako sekret, odkryć… Jeśli zaś chodzi o tajemnice wiary, to można się nad nimi pochylać, coraz pełniej poznawać, zgłębiać ale nigdy ich do końca nie zrozumiemy. Dlaczego? Bo Bóg jest nieskończony, a ludzki rozum, ograniczony…

Chrześcijanie niezależnie od wyznania, wierzą, że Bóg jest jeden w trzech Osobach. Zresztą większość modlitw rozpoczynają znakiem krzyża w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Tak też rozpoczyna się uczenie modlitwy małe dzieci. Nie muszą od razu dokładnie rozumieć o co chodzi; ważne, gdy zobaczą rodziców, którzy modlą się w ten sposób, starannie, ze czcią wykonując znak krzyża świętego…

 


 

2.Trójca Święta w Biblii

Bóg objawił się, czy dał się poznać ludziom jako Trójjedyny poprzez słowa i czyny zapisane w Piśmie Świętym Starego i Nowego Testamentu. Niemniej to objawienie ma charakter stopniowy i postępujący.  Biblia powstawała przez ok. 1100 lat od X w. p.n.e. do I w. n.e.

Stary Testament

W Starym Testamencie prawda o Trójcy jest ukryta. Prof. Anna Świderkówna, ale nie tylko ona, twierdzi, że można znaleźć jakieś odniesienie do tej tajemnicy w opisie stworzenia pierwszych ludzi: „I rzekł Bóg: uczyńmy ludzi nas nasz obraz, podobnych do nas” (Rdz 1,26). „I stworzył Bóg ludzi na swój obraz: na obraz Boży ich stworzył. Stworzył ich jako mężczyznę i kobietę” (Rdz 1,27). Chodzi o to, że Stwórca uczynił ludzi jako wspólnotę mężczyzny i kobiety na swój obraz. Prof. A. Świderkówna w książeczce pt. „Bóg Trójjedyny w życiu człowieka”, wyciąga z tego wniosek, że Bóg sam jest wspólnotą Osób Boskich. Na obraz tej wspólnoty zostali stworzeni pierwsi ludzie, stając się jakimś odblaskiem tej komunii, która panuje między Ojcem, Synem i Duchem Świętym. Niegdyś wskazywano na fragment mówiący o odwiedzinach Boga u Abrahama pod dębami w Mamre, gdzie jest mowa o trzech ludziach (bądź w innym tłumaczeniu mężczyznach), którzy do niego przybyli (Rdz 18,1-2). Niemniej w następnym rozdziale wyjaśnia się, że był to Najwyższy w towarzystwie dwóch aniołów (Rdz 19,1). Tak więc w Starym Testamencie nie ma wprost mowy o troistości Boga. Dla autorów starego przymierza prawda ta byłaby najprawdopodobniej zupełnie nie do przyjęcia, (nawet współczesnym chrześcijanom niejednokrotnie jest trudno w nią uwierzyć, więc nie ma się czemu dziwić) tym bardziej, że dzieje narodu wybranego to czas walki o czystość religii monoteistycznej w Izraelu wobec politeizmu narodów ościennych. Żydzi mieli ciągle pokusę, by oddawać cześć obcym bogom zamiast jedynemu Bogu Jahwe, lub łączyć ten kult z czczeniem innych bóstw.

Nowy Testament

Prawda o Bogu, Ojcu Synu Bożym i Duchu Świętym została objawiona w pełni w Nowym Testamencie. Można wskazać np. na scenę zwiastowania, gdzie Bóg Ojciec posyła Anioła Gabriela do Dziewicy Maryi, małżonki Józefa, aby zapowiedzieć Jej radosną wieść o tym, że został wybrana, aby stać się matką Syna Bożego, co dokona się mocą Ducha Świętego (Łk 1,26-38). Jakieś odniesienie do poszczególnych Osób Boskich można odnaleźć w scenie ofiarowania P. Jezusa w świątyni Bogu Ojcu, podczas, której przychodzi starzec Symeon prowadzony przez Ducha Świętego (Łk 2,25-32).

Z Objawieniem Trójcy mamy do czynienia podczas chrztu Jezusa w rzece Jordan udzielonym  z rąk Jana chrzciciela. Bóg Ojciec objawia się pod postacią głosu, Syn Boży w osobie Jezusa, a Duch Święty pod postacią gołębicy  (Mt 3,13-17, Mk 1,9-11, Łk 3,21-22; J 1,29-34). Wydarzenie to ma szczególne znaczenie dla nas, ponieważ nawiązuje jednak do naszego chrztu. Co prawda sakrament ten ustanowił Chrystus po zmartwychwstaniu nakazując apostołom, aby szli i nauczali wszystkie narody udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego (Mt 28,19). Niemniej wydarzenie chrztu w Jordanie może stanowić zapowiedź ustanowienia tego sakramentu.

 


3.Dar chrztu świętego

Jan Paweł II w adhortacji o apostolstwie świeckich, Christifideles laici, napisał, iż słowa wypowiedziane do Jezusa nad brzegami Jordanu: „Tyś jest mój Syn umiłowany, w Tobie mam upodobanie” (Mk 1,11), kieruje Bóg Ojciec do każdego człowieka w momencie chrztu. Przez chrzest bowiem, stajemy się ukochanymi synami i córkami w Synu, przez łaskę.

Przez grzech pierworodny ludzie utracili stan pierwotnej sprawiedliwości i bliskości z Bogiem, zrywając z Nim więź. Nadal pozostajemy stworzeniami Odwiecznego, ale Jego dziećmi, stajemy się przez wiarę, nawrócenie i łaskę chrztu. Bóg niejako pyta się: czy chcesz być moim dzieckiem? Czyni tak, ponieważ szanuje naszą wolność i się nie narzuca. W przypadku chrztu małych dzieci, wiarę w ich imieniu wyznają rodzice oraz rodzice chrzestni. Przez chrzest stajemy się wiec przybranymi dziećmi Boga Ojca, braćmi Jezusa oraz mieszkaniami Ducha Świętego. Tak więc poprzez ten sakrament, chrześcijanie zostają włączeni w wewnętrzne życie Trójcy Przenajświętszej. M.in. dzięki temu sakramentowi formułowały się też pierwsze wyznania wiary w Trójcę.

4.Trynitarne credo

Chrześcijańskie wyznanie wiary, tzw. symbol nicejsko-konstantynopolitański został ułożony na soborach w Nicei w 325 r. i Konstantynopolu w 381 r. czyli w IV w. Jest on wspólny dla wszystkich wyznawców Chrystusa i posiada strukturę trynitarną. Na samym początku jest w nim mowa o jednym Bogu stworzycielu nieba i ziemi, wszystkich rzeczy widzialnych, a także niewidzialnych (wszechświata, aniołów i ludzi), następnie o Synu Bożym, zrodzonym, a nie stworzonym, współistotnym Ojcu, który ma taką samą boską naturę jak Bóg Ojciec, będąc światłością ze światłości. Słowo Przedwieczne, Syn Boży, dla nas ludzi i naszego zbawienia zstąpił z nieba i za sprawą Ducha Świętego począł się w łonie Maryi Dziewicy, stając się człowiekiem. Następnie w wyznaniu wiary jest mowa o odkupieńczej śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa oraz o Jego wniebowstąpieniu i powtórnym przyjściu na sąd ostateczny.  Z kolei Duch Święty przedstawiony został jako Pan (czyli Bóg) i Ożywiciel (dający życie Boże, czyli łaskę uświęcającą po raz pierwszy na chrzcie, a później w innych sakramentach), który pochodzi od Ojca i Syna, lub od Ojca przez Syna (jak formułują tę prawdę wiary chrześcijanie prawosławni), oraz mówił przez proroków.

Credo odmawiamy podczas każdej niedzielnej Eucharystii, a także uroczystości liturgicznych.  Podobnie trynitarny charakter ma starożytny hymn „chała na wysokości Bogu”, oraz tzw. mała doksologia: chwała Ojcu i Synowi i Duchowi Świętemu, jak była na początku teraz i zawsze i na wieki wieków. Amen.  

Prof. Anna Świderkówna słusznie twierdzi, że mimo wszelkim trudności z rozumieniem i wiarą w tajemnicę Trójcy Świętej, nie można zbyt łatwo z niej zrezygnować, gdyż wówczas niczym nie różnilibyśmy się od wyznawców judaizmu bądź muzułmanów…

 


5.Zaproszenie

Św. Jan napisał, że Bóg jest miłością (1 J 4,8). Benedykt XVI wyjaśnia, iż oznacza to, że Bóg jest wspólnotą miłujących się Osób Boskich. Z nadmiaru tej miłości, która z natury chce się dzielić Bóg stworzył świat, aniołów i ludzi… Bóg nie jest samotnikiem., jest w Nim, różnorodność, życie miłość… Do tej wspólnoty zostaliśmy zaproszeni przez chrzest… Jak odpowiadamy na to zaproszenie?

I na koniec taka refleksja: Bóg jest tajemnicą, będąc niekończony wszechobecny, wszechmocny i wszechwiedzący. Skoro objawił się jako Trójjedyny, to dobrze by było tę tajemnicę w pokorze przyjąć, uwierzyć, po prostu pozwolić Bogu być Bogiem, otwierając się na nią w prostocie serca, na tyle na ile nas stać, a nie ograniczać Go do swojego sposobu pojmowania… Tym bardziej, że nie wszystkim zostało dane poznać tajemnicę Odwiecznego… Co 3 mieszkaniec globu jest chrześcijaninem, a co 7, katolikiem…

Chwała Tobie Trójjedyny Boże Ojcze, Synu i Duchu Święty, bądź błogosławiona przenajświętsza Trójco, w Twojej tajemnicy miłości. Uwielbiam Cię w tajemnicach stworzenia, wcielenia, odkupienia, uświęcania. Ty jesteś Boże moim kochanym Tatą, Bratem w Chrystusie, mieszkasz we mnie… Ty mnie wyzwalasz i prowadzisz. Bądź wywyższony!

 dr Piotr Chrabąszcz